( 1 ) 191 براى مردم دومة الجندل و قبيلهء كلب ابن سعد ، ج 1 / 2 ص 69 ( ش 119 ) ؛ الإصابة ش 1530 ؛ ابن عبد ربّه 1 / 134 - 35 ؛ عمخ ش 15 . مقابله كنيد : عمخ ش 41 ( به نقل از ابو موسى و ابو عمرو ) ؛ لسان « بتت » ؛ غريب الحديث ، ابو عبيد ( خطّى ) ورق 232 / ب ؛ بعب ش 408 ، 2305 ؛ النهاية ، ابن اثير ، « بعل » ، « بور » . بنگريد : كايتانى 9 / 48 ؛ اشپربر ص 59 ؛ اشپرنگر 3 / 418 ( تعليقهء نخست ) ( 1 ) . نيز بازنگريد : فرمان 192 زيرين ( حواشى آن ) . اين نوشته‌اى است از محمّد پيامبر خدا ، براى مردم دومة الجندل و قبايل كلب و حارثة بن قطن : خرمابنى كه از آب باران سيراب مىگردد ، از آن ما و خرمابنى كه درون شهر است ، از آن شماست . زكات زمينى كه از آب روان آبيارى گردد ، يك دهم و زكات زمينى كه با دست آبيارى گردد ، نصف يك دهم ( يك بيستم ) است . چهارپايان شما را گرد هم آورده نزد گردآورندهء زكات ، نخواهند برد ( 2 ) . از گوسفندان بيرون از حدّ نصاب ، زكات نمىستانند ، يعنى آنها را به گوسفندان ديگر نمىپيوندند كه از آنها زكات بگيرند ( 3 ) . نماز را در وقت خود بگزاريد و زكات را چنان كه شايسته است بپردازيد . شما را از سود بردن از گياه ، جلو نمىگيرند . يك دهم اثاث خانهء شما را نخواهند گرفت . اين حقّ شما است كه ما بر اين پيمان ، استوار مانيم . بر شماست كه نيكخواه ما باشيد و بر پيمان خويش ، پاى فشريد و نسبت به تعهد خود در برابر خدا و پيامبر او ، استوار باشيد . خدا و مسلمانان حاضر ، گواه گشتند . 1 . نيز بنگريد : الفائق 2 / 331 - 32 . - م . 2 . يعنى مأمور گردآورى زكات ، خود وظيفه دارد كه براى گرفتن زكات ، نزد شما بيايد . - م . 3 . متن « و لا تعدّ فاردتكم » الفاردة : الشاة المنفردة ؛ أى لا تضمّ إلى الشّاء فتحسب معها . فارده يعنى گوسفند تنها و كمتر از حدّ نصاب زكات ؛ يعنى در محاسبهء زكات ، آن را به گوسفندان ديگر نمىپيوندند كه با آنها شمرده شود و سپس از مجموع آنها زكات بستانند ( الفائق 2 / 332 ) . زيرا در اين صورت ، از گوسفندان كسى كه به حدّ نصاب نرسيده بوده بناروا ، زكات گرفته‌اند . - م .